Badania - gabinet ginekologiczny

Badanie ginekologiczne

Ginekolog powinien wykonać badanie w skład którego wchodzi wywiad, oglądanie, badanie przez pochwę (dwuręczne+wziernikowanie), badanie piersi i/lub badanieprzez odbytnicę.
Badanie wymaga opróżnienia pęcherza moczowego. Badanie przedmiotowe wewnętrzne odbywa się na fotelu ginekologicznym. Po rozebraniu dolnej połowy ciałakobieta układa się na fotelu w taki sposób, że ma zgięte we wszystkich stawach kończyny dolne. Ponadto, kobieta rozchyla nogi, przez co stwarza dobry dostęp dobadania narządów płciowych. Ginekolog badanie rozpoczyna oglądaniem sromu i okolicy krocza. Dalszym etapem badania jest badanie we wziernikudopochwowym. Obecnie stosowane przez ginekologa wzierniki są jednorazowe. Ginekolog rozchyla palcami wargi sromowe, a następnie wprowadza wziernik -jednocześnie ginekolog uciska krocze. Wziernik wprowadzany jest stopniowo, ginekolog obserwuje ściany pochwy, na koniec ogląda szyjkę macicy. Następnie ginekologpobiera rozmazy bakteriologiczne lub cytologiczne. Ginekolog bada w kolejnym etapie wewnętrznie czyli wykonuje badanie dwuręczne lub zestawione. Ginekolog jestmiędzy nogami pacjentki, następnie palcem wskazującym oraz kciukiem jednej ręki bada szyjkę macicy, sklepienie pochwy, ujście zewnętrzne. Następnie, ginekologręką wewnętrzną utrzymując macicę, a drugą ręką - bada położenie macicy przez powłoki, jej ustawienie w stosunku do ścian miednicy, wielkość, ruchomośc ikonsystencję. Ginekolog w badaniu dwuręcznym wyczuwa także jajniki i jajowody. Czasami jest badanie przez odbytnicę. Następnie następuje badanie piersi, na któreskłada się ocena węzłów chłonnych oraz gruczołu piersiowego.
*Ta procedura jest niebolesna.

Cytologia

Badanie cytologiczne szyjki macicy jest badaniem przesiewowym mającym na celu wykrywanie zmian nowotworowych szyjki macicy, każda współżyjąca kobieta powinnaje wykonywać 1-2 lata. Ginekolog pobiera rozmaz złuszczonych komórek nabłonka szyjki macicy, a preparat ocenia się w badaniu mikroskopowym. Kobiety z grupyryzyka powinny być badane częściej. Obecnie badanie oceniane jest wg. skali Bethesda, jednak równocześnie wynik podawany jest w skali Papanicolau: Znaczeniepraktyczne badania cytologicznego:

  • I - wynik niepodejrzany
  • II - wątpliwy, ale niepodejrzany
  • III - wynik niepewny
  • IV - duże podejrzenie raka
  • V - rozmaz przemawia za rakiem

*Skuteczność w rozpoznawaniu ok. 75%
*Badanie jest niebolesne


Kolposkopia

W kolposkopie ginekolog ogląda powierzchnię szyjki macicy oraz dolną częśc kanału, pochwy, sromu przy pomocy mikroskopu kolposkopowego. Mikroskop, uzyskującypowiększenie od 4 do 50 razy. Ginekolog ocenia strukturę nabłonka, barwę, układ, przejrzystość, rysunek naczyń krwionośnych. Wciągu kilku minut ustala rozpoznanie, imoże podjąć odpowiednie działania dotyczące terapii, czasem przystąpić od razu do leczenia. Ginekolog w badaniu kolposkopowym wykrywa przed kliniczne postacietakich zmian jak: rak szyjki macicy, zmiany zapalne, zakażenia bakteryjne oraz wirusowe. Ginekolog pod kontrolą kolposkopu pobiera się również próbki do badaniahistopatologicznego.
*Skuteczność ok. 80%
*Ta procedura jest niebolesna
Połączenie kolposkopii i cytologii pozwala na 95% PRAWIDŁOWYCH wyników.

Biologia lub czystość lub posiew z pochwy

Ginekolog pobiera wymaz z okolicy sklepień pochwy. Bdanie polega na ocenie mikroskopowej pobranej wydzieliny z pochwy i określeniu rodzaju mikroorganizmów w niejwystępujących. praktyce najczęściej stosuje się skalę sześciostopniową (według Jiroveca-Petera Maleka) w postaci liczb rzymskich od I do VI, które oznaczają:

  • I i II - stan prawidłowy,
  • III - zapalenie bakteryjne pochwy,
  • IV - zapalenie rzeżączkowe,
  • VI - zapalenie grzybicze

*badanie jest niebolesne

Dodatkowo można wykonać posiew, który ginekolog przesyła do dokładnego badania wraz z ustaleniem który lek niszczy daną bakterię lub grzybicę, a także ginekologmoże stwierdzić wzrost takich mikroorganizmów jak chlamydia, mykoplazma, ureoplazma, których obecność ma znaczący wpływ np. na dalszą płodność pacjentki.

Testy na wirusa HPV oraz HSV (opryszczka)

Ginekolog pobiera wymaz w sposób typowy, następnie wykonywany jest test sondą genetyczną na obecność wirusa. W przypadku wirusa HPV ginekolog otrzymuje informację, czy wirus należy do grupy, która sprzyja rozwojowi raka szyjki macicy.
Badanie niebolesne.

Ultrasonografia (USG)

Ginekolog w badaniu USG obrazuje tkanki wewnątrz organizmu, w ginekologii stosowane są sondy przezbrzuszne ocena płodu w ciąży, sondy przezpochwowe dokładna ocena narządu rodnego (ciąża do 13 tygodnia), oraz sondy do badania gruczołu sutkowego. Badanie usg jest badaniem dodatkowym nie dającym 100% rozpoznania patologii. W ciąży 3 badania USG to minimum, które każdy ginekolog powinien wykonać.
*badanie jest niebolesne

Krioterapia

Technika chirurgicznego leczenia przy użyciu przy wykorzystaniu niskich temperatur w celu zamrożenia nieprawidłowych tkanek na szyjce macicy zwana też kriochirurgią. Ginekolog końcówkę krioaplikatora wprowadza do pochwy i delikatnie dotyka szyjkę macicy ze zmianą chorobową. Sprężony podtlenek azotu przepływając przez krioaplikator powoduje jego oziębienie do ok. -40 C. Działanie niskiej temperatury spowoduje zniszczenie chorej tkanki. Dla optymalnego zadziałania niskiej temperatury na chore tkanki długość zamrażania tkanek powinna wynosić 3 minuty. Po rozmrożeniu ginekolog powtarza zabieg przez kolejne 3 minuty.
*Zazwyczaj krioterapii nie towarzyszy duży ból i w zasadzie ogranicza się tylko do nieprzyjemnych doznań związanych z długotrwała bo ok. 15min. obecnością wziernika w pochwie.

Testy owulacyjne

Ginekolog lub pacjentka wykonuje testy owulacyjne, gdy nie ma możliwości wykonania oceny owulacji w USG. Stężenie LH w surowicy krwi (oraz w moczu) zmienia się w czasie trwania cyklu miesięcznego. Na 12-24 godziny przed owulacją następuje maksymalny wzrost jego stężenia i jest to tzw. pik LH. Pod jego wpływem uruchomione są mechanizmy doprowadzające do pęknięcia pęcherzyka, z którego wydostaje się dojrzała komórka jajowa. Za pomocą testu w prosty, nieinwazyjny sposób można z dużym prawdopodobieństwem oznaczyć przewidywany dzień owulacji. Ocena stężenia hormonu LH za pomocą testu zajmuje około 3 minut. W ten sposób wykrywa się z dokładnością do 2-3 dni optymalny - z punktu widzenia poczęcia - czas współżycia. Daje to maksymalną szansę zapłodnienia parom, które są już zdecydowane na posiadanie potomstwa oraz kobietom, bezskutecznie próbującym mieć dziecko. Dokładne określenie terminu owulacji przez ginekologa jest również niezbędne dla kobiet, które zdecydowały się na sztuczne zapłodnienie (inseminację domaciczną). Możliwość stosowania testu w domu zmniejsza liczbę wizyt u ginekologa i uciążliwych badań, co z kolei redukuje koszty leczenia. Alternatywą jest ocena owulacji w USG (monitorowanie owulacji)

Monitorowanie owulacji

Jest to seria badań ultrasonograficznych stosowanych w diagnostyce i leczeniu niepłodności mająca na celu potwierdzenie owulacji. Jeśli kobieta ma kłopot z zajściem w ciążę należy wykonać kilka badań, ustalając czy występuje owulacja (jajeczkowanie). Dlatego należy wykonać kilka badań USG. W USG można oceniać cykle naturalne, a także stymulowane lekami, w tym te gdzie stosuje się techniki wspomaganego rozrodu (IUI, IVF, GIFT).

Testy ciążowe

Jest to wykazanie gonadotropiny kosmówkowej (beta-HCG) - hormonu wytwarzanego przez rozwijający się trofoblast, a obecnego we krwi i wydalanego z moczem ciężarnej. Stężenie HCG wzrasta od chwili zagnieżdżenia się zarodkaw endometrium macicy. Wykrywanie obecności hormonu hCG w moczu. Testy wykazują, czy jest ciąża, w pierwszym dniu po terminie (około 14 dni po zapłodnieniu) w czasie 5 minut, z wykorzystując próbkę moczu pobraną w dowolnym czasie. Ginekolog może również pobrać krew i beta HCG jest stwierdzana w kilka dni po zapłodnieniu.

Badania w ciąży - genetyczne (test podwójny, test potrójny, test zintegrowany)

Obecnie są standardem opieki kobiet w ciąży. Wykonywane są one nieinwazyjnie i należą do nich:
TEST POTRÓJNY - w którym oznacza się we krwi alfa-fetoproteinę ( AFP), hormon gonadotropowy (hCG), wolny estriol (uE3). Badanie wykonywane jest pomiędzy 14 a 20 tyg. trwania ciąży. Przy wcześniej zaplanowanym wykonaniu testu, krew pobierana jest możliwie najwcześniej po 14 tygodniu. Ocenia ryzyko zespołu Downa, zespołu Edwardsa, otwartej wady ośrodkowego układu nerwowego.
TEST ZINTEGROWANY - to połączenie wykonania testu podwójnego PAPP-A w 10-13 i testu potrójnego potrójnego 14-20 tygodniu ciąży. Istotne jest aby obliczenie ryzyka było oznaczane łącznie z dwóch testów uwzględniając korelację między parametrami w pierwszym i drugim trymestrze. Test ten pozwala na najwyższą wykrywalność zmian genetycznych u płodu do 90 %. Ogranicza ponadto do minimum wykonywanie badań inwazyjnych jak np. amniopunkcja.

Testy te są bezpieczne dla płodu. Wynik nie informuje nas bezpośrednio czy dany płód obarczony jest jedną z wad, lecz ocenia jedynie prawdopodobieństwo wystąpienia. Jeżeli to ryzyko jest uznane jako podwyższone, wówczas można przeprowadzic specjalistyczne badania genetyczne, które dają ostatecznie potwierdznie choroby

Testy genetyczne w onkologii

Obecnie można stosunkowo szybko i bezboleśnie pobrać materiał do badania mutacji DNA odpowiadających za powstawanie takich nowotworów jak rak piersi, rak jajnika, rak jelita grubego, rak żołądka. Ginekolog pobiera materiał genetyczny 2 szpatułkami z wewnętrznej strony policzka, wynik badania jest w ciągu 10 dni. Ginekolog po stwierdzeniu takiej mutacji może zoptymalizować sposób dalszego postępowania w celu uniknięcia raka.

Istotne tematy z zakresu ginekologii

Nadżerka – ektopia

(potocznie nadżerka) Polega na braku nabłonka wielowarstwowego płaskiego, pokrywającego tarczę części pochwowej stwierdza się różne formy morfologiczne błonyśluzowej kanału szyjki macicy (nabłonek walcowaty). Ginekolog może stwierdzić ja w trakcie kolposkopii. Jest jedną z najczęstszych zmian u kobiet. Może byćnastępstwem zmian zapalnych, poporodowych lub występować jako tzw. nadżerka wrodzona. Nadżerka albo nie daje objawów, lub objawia się krwawieniemkontaktowym (po stosunku płciowym) lub upławami (patologiczną,obfitą wydzieliną z pochwy). Gdy nie ma objawów, a cytologia i kolposkopia OK to nie wymagaleczenia, w innych przypadkach metody destrukcyjne krioterapia lub waporyzacja.

Antykoncepcja awaryjna

W Polsce najbardziej dostępny preparat to Escapelle (Postinor). Zawiera bardzo dużą dawkę levonorgestrelu (progesteronu syntetycznego) opóźnianiając procesowulacji (jeśli do niej nie doszło), zagęszczając śluz, co utrudnia postęp plemników. Kontrowesje przez niektórych badaczy wzbudza fakt czy utrudnia zagnieżdżeniekomórce jajowej (jeśli było zapłodnienie) -czyli czy posiada działanie poronne?(poniżej linki do organizacji pro-life) Jest dostępny w aptekach i w Polsce tylko na receptę. W przypadkach stosunku bez zabezpieczenia stosuje się 1 tabletkę, jak najwcześniej, ale tylko do 72 godziny. Późniejsze zażycie tabletki zmniejszaprawdopodobieństwo działania. Aby ginekolog mógł przepisac ten lek konieczne jest wykluczenie ciąży (z okresu wcześniejszego) czyli ginekolog powinien wykonacUSG lub badanie beta-HCG. Podobnie jak w przypadku wkładki wzbudza kontrowersje co do działania wczesno-poronnego. Aby ocenic te zagrożenia proponuję stronystowarzyszeń pro-life w Polsce:
http://www.wandea.org.pl
http://www.npr.prolife.pl

Jaka antykoncepcja „dla mnie”?

Nie ma badania, które pozwala na stwierdzenie ta, a nie inna hormonalna metoda antykoncepcyjna. Mechanizm działania polega na blokowaniu owulacji, producenci zalecają stosowanie tabletek w cyklu 21 dniowym z 7 dniową przerwą, lub 28 dniowym z 4 tabletkami placebo, w której to przerwie powinno rozpocząć się krwawienie.Ginekolog niekoniecznie zastosować "niska" dawkę hormonów dla danej pacjentki, gdyż każdy organizm jest inny. Przy zastosowaniu niskich dawek badania dodatkowe jak czynniki krzepnięcia czy próby wątrobowe nie są obligatoryjne.
Środki "niskodawkowe" np:
Harmonet, Novynette, Logest, Mercilon, Yasminelle
W stosowaniu 28 dniowym tabletki YAZ
Tabletki wielofazowe to:
Milvane, Qlaira
Aby ominąc przyjmowanie tabletek antykoncepcyjnych ginekolog może zaproponowac alternatywę, czyli plastry bądź pierścienie dopochowe. W Polsce nie są zarejestrowane implanty, a także ginekolog nie ma prawa wykonac ubezpłodnienia operacyjnego, które jest niezgodne z prawem.

EVRA - są to jedyne plastry antykoncepcyjne, zaletą ich jest omijanie metabolizmu wątroby, co poszerza grupę osób, która może stosować antykoncepcję hormonalną o kobietami z zaburzeniami pracy wątroby, plusem jest też konieczność zmiany plastra jedynie raz w tygodniu (3-plastry na cykl), cena (40-50PLN), a także estetyka. NUVARING to dopochwowe kółko silikonowe, które uwalnia hormony w czasie 21 dni, posiada najniższą ilość estrogenów dziennie dlatego może byc proponowana pacjentkom z zaburzeniami krzepnięcia.
Do regulacji cyklu stosuje się tabletki o większej zawartości hormonów np: Sylvie 30, Regulon, Marvelon, Cilest, Rigevidon, Stediril30 (refundowany), Microgynon21, Femoden Gdy pacjentka ma problemy z cerą, owłosieniem stosuje się tabletki z działaniem anty androgennym: mocniejsze Diane35, Syndi 35, Cilest, oraz nowocześniejsze Jeanine, Yasmin, Asubtella, Yasminelle, Yaz, Naraya, Qlaira,
Kobiety karmiące mogą stosowac antykoncepcję jednoskładnikową : Cerazette lub Azalia (minipills), Depo-Provera (zastrzyki).

Wkładka wewnątrzmaciczna

Ginekolog umieszcza kształtkę w macicy. Wkładka położona jest w macicy i zmiania stan błony śluzowej i w jajowodzie. Zapobiega to zapłodnieniu komórki lub (tukontrowersje) zagnieżdżeniu się zarodka. Ginekolog wkładke zakłada podczas miesiączki, wtedy szyjka jest naturalnie otwarta. Wkładki wykonane z tworzywasztucznego pokrytego miedzią, złotem, srebrem. Metale działają plemnikobójczo, jedna z nich uwalnia hormony (MIRENA), powoduje to zanik błony śluzowej. Jest todziałanie terapeutyczne u kobiet, które wcześniej miały stwierdzony przerost endometrium lub obfitr miesiączki. Spirala jest zmieniana co 3-5 lat, jest stosunkowo taniąantykoncepcyją. Nie zaleca się wkładek nierodzącym wcześniej kobietom. Przeciwwskazania to: stany zapalne w drogach rodnych, krwawienia o nieznanympochodzeniu, uczulenie na elementy spirali, nieprawidłowa budowa macicy, sztuczna zastawka w sercu, podejrzenie ciąży pozamacicznej w wywiadzie. Zaletązakładanej przez ginekologa spirali jest skuteczność i brak wpływu na aktywność seksualną. Wadami są: występowanie nieprawidłowych krwawień, czasami bolesnośćprzy zakładaniu i usuwaniu wkładki przez ginekologa, ewentualne ryzyko poronienia przy zajściu w ciążę, nasilenie ryzyka stanów zapalnych. Po porodzie spiralę możnazałożyć po 6 tygodniach, po cięciu cesarskim odczekuje sie 3 miesiące. Wadą są kontrowersje wokół wkładki jako środka wczesnoporonnego, należy się liczyć z tym, iżinstytucje i stowarzyszenia pro-life traktują tą metodę jako wczesno poronną. Odsyłamy na stronę:
http://www.npr.prolife.pl

Profilaktyka nowotworów

  • RAK SUTKA samobadanie piersi, USG piersi, mammografia co roku po 50rż
  • RAK SZYJKI macicy, co roku cytologia, co 3 lata Kolposkopia, co 5 lat test HPV
  • RAK TRZONU macicy ocena endometrium w USG, ew. biopsja endometrium
  • NOWOTWORY JAJNIKA USG przezpochwowe co rok jeśli patologiczne to CA125
  • test DNA z policzka na obecność mutacji odpowiedzialnych za raka jajnika oraz piersi


Torbiel jajnika - cysta

Jest patologiczną jamą otoczoną ścianą, bardzo częsta patologia ginekologiczna. Często nowotwór łagodny (ginekolog powinien wykonać USG, CA125, CA19,9)surowicza np torbiel prosta, endometrialna, w endometriozie tworzą sie torbiele czekoladowymi, dermatoidalne np skórzaste, śluzowe, lite bądź zawierające elementy litesą podejrzane wtedy uwaga na zmianę złośliwą jak rak jajnika. Dla rokowania i leczenia istotne jest jak najwcześniejsze rozpoznanie. Zwykle objawia się zaburzeniamicyklu miesiączkowego, krwawieniami z dróg rodnych poza terminem miesiączki lub bólem podbrzusza. Do rozpoznania torbieli ginekolog wykonuje badanieginekologiczne oraz USG, a także CA125 aby wykluczyc RAKA w dalszym etapie ginekolog wykonuje laparoskopię. Ginekolog w leczeniu zachowawczym stosujeleczenie hormonalne. Ginekolog decyduje o leczeniu operacyjnym zwykle, gdy przekracza 50mm lub wysokie wyniki markerów nowotworowych.

Endometrioza

Polega na występowaniu komórek endometrium poza jamą macicy. Fragmenty śluzówki macicy ginekolog może stwierdzić w zagłębieniu odbytniczo-macicznym jak wkażdym innym miejscu, jak ściana jelit, mięsień macicy, pęcherz moczowy, skóra, rana pooperacyjna. Podlega ona takim samym zmianom jak śluzówka jamy macicy,czyli cyklicznemu rozrostowi, krwawieniu i złuszczaniu. Powoduje bóle, dyspareunię -bolesne stosunki płciowe, wtórne zrosty w jamie brzusznej, mogą prowadzić doniedrożności jajowodów i niepłodności. Ginekolog w diagnostyce, obok badań nieinwazyjnych ginekologicznego, ultrasonograficznego, najistotniejsza jest laparoskopia.

Nietrzymanie moczu

Nietrzymanie moczu jest to każdy niekontrolowany wyciek moczu.

  • Najczęściej podczas kaszlu, śmiechu czy kichania – wysiłkowe nietrzymanie moczu
  • Częste nawet do 3x na godzinę oddawanie moczu – pęcherz nadreaktywny
  • Brak możliwości dotrzymania/dobiegnięcia do toalety – parcia naglące
  • postacie mieszane
  • moczenie nocne
  • pęcherz neurogenny

Każda z tych chorób jest leczona w inny sposób dlatego ginekolog powinien wykonać badanie urodynamiczne aby ostatecznie rozpoznać

Badanie urodynamiczne

Ginekolog lub urolog wykonuje badanie urodynamiczne w celu zróżnicowania postaci zaburzenia oddawania moczu pacjentki. W przypadkukobiet najczęściej jest toWysiłkowe Nietrzymanie Moczu, pęcherz nadreaktywny, neurogenny lub uszkodzenie zwieracza cewki moczowej, a także postacie mieszane. Badaniemurodynamicznym ginekolog uzyskuje informacje umożliwiające zastosowanie prawidłowej terapii, w każdej podanej postaci jest inna (operacja TVT-TOT, rehabilitacja,farmakologia). W czasie badania ginekolog zakłada trzy czujniki do pęcherza, pochwy oraz odbytnicy. Do pęcherza ginekolog podaje płyn, a odczucia pacjentki orazobiektywne odpowiedzi z czujników, po analizie umożliwiają prawidłową diagnozę. Obecnie stosowanym leczeniem operacjnym są operacje pętlowe. (TVT, TOT, IVS).

Banki krwi pępowinowej

Wzbudzają kontrowersje: (...)"Prof. Jędrzejczak jeden z pierwszych polskich naukowców, który w połowie lat 90 wychwalał zalety. Natomiast dziś, w wypowiedziach,inżynierię tkankową, używającą komórki macierzyste krwi pępowinowej, nazywa obiecywaniem gruszek na wierzbie. - Nie jestem dogmatykiem, lecz sługą wiedzy,zasada najpierw zbadać, potem sprzedawać, a nie odwrotnie. Na przykład, po rozmrożeniu komórki krwi pępowinowej mogą być zbyt delikatne, by je skutecznieróżnicować w komórki odpowiednie wyspecjalizowane."(...) W Krakowie są co najmniej 2 takie banki i każdy ginekolog ma możliwość pobrania krwi podczas porodu.

ELEKTROSTYMULACJA
Zabiegi elektrostymulacyjne pochwy są stosowane w przypadkach nietrzymania moczu wysiłkowego, parć naglących, nadreaktywności pęcherza moczowego, wprzypadkach bolesnego miesiączkowania oraz bolesnych stosunków płciowych. Wykonuje ginekolog lub położna Polegają na pobudzahttp://www.ginekolog-krakow.plniumięśni oraz nerwów w obrębie miednicy mniejszej prądem stałym lub zmiennym przez 30minut dziennie. Jest to alternatywa leczenia operacyjnego i w 1 stopniunietrzymania moczu skuteczna 75%.

Badania diagnostyczne w ciąży

Początek ciąży:
Grupa krwi, HBs, HCV, HIV, USR, morfologia, badanie moczu, glukoza, toxoplazmoza, CMV, różyczka, cytologia, masa ciała, ciśnienie
Co 4 tygodnie: morfologia, badanie moczu, masa ciała, ciśnienie
Dodatkowo:
20-24 tydzień: próby wątrobowe, czynniki krzepnięcia
24-28 tydzień: próba obciążenia glukozą
32-36 tydzień: posiew z pochwy, powtórka HBs i USR

Badania USG minimum w ciazy:

9-11 tydzień
18-22 tydzień
28-32 tydzień
www.ginekolog-krakow.pl